Chuyến bay thứ 15 của Starship cất cánh lúc 16h47 ngày 13/11/2026 theo giờ Texas (5h47 sáng 14/11 giờ Hà Nội), mang 26 vệ tinh Starlink V3 lên quỹ đạo thấp. Điểm bất ngờ là SpaceX bỏ kế hoạch dùng cánh tay tháp phóng (thường gọi là "đũa gắp") để bắt tầng đẩy Super Heavy, cho nó hạ cánh có kiểm soát xuống Vịnh Mexico. Chuyến bay diễn ra cùng tuần NASA chọn tám công ty, trong đó có SpaceX, để cạnh tranh gói thầu 10 tỷ USD vận chuyển hạ tầng lên Mặt Trăng, nơi Elon Musk muốn xây nhà máy sản xuất vệ tinh AI.
Chuyến bay 15 diễn ra thế nào
Theo VnExpress cập nhật sáng 14/11, 33 động cơ Raptor 3 của Super Heavy tạo lực đẩy khoảng 8,2 triệu kg. Khoảng 2,5 phút sau khi phóng, tầng đẩy tắt động cơ chính và tầng trên Ship tách theo kiểu "hot staging", tức đốt động cơ của mình khi vẫn còn gắn với tầng dưới.
- Phút 6,5: Super Heavy hạ cánh có kiểm soát xuống Vịnh Mexico thay vì về tháp. SpaceX chưa nêu lý do hủy màn gắp.
- Phút 8: Ship đốt động cơ lần đầu; một lần đốt khoảng 20 giây sau đó đưa tàu vào quỹ đạo thấp khoảng 275 km.
- Từ phút 35: bắt đầu thả 26 vệ tinh Starlink V3 trong khoảng 42 phút, là đợt V3 thứ hai sau 26 vệ tinh ở chuyến 14.
- Kế hoạch trở về: Ship dự kiến bay 14 vòng quanh Trái Đất, ở trên không gian hơn 21 giờ, vượt ba điểm kiểm tra dự phòng rồi đốt 10 giây để quay về phía nam Texas.
Nếu thành công, đây sẽ là lần đầu SpaceX thu hồi được tầng trên của Starship, dự kiến lúc 15h17 ngày 14/11 giờ Texas, khoảng 22,5 giờ sau khi phóng. Một vùng hạ cánh dự phòng ở Vịnh Mexico đã được chuẩn bị nếu điều kiện không cho phép bắt tàu.
Bỏ gắp tầng đẩy có phải thất bại?
Chưa thể kết luận. SpaceX từng thu hồi ba tầng đẩy Super Heavy V1 và tái sử dụng hai trong số đó, nghĩa là kỹ thuật gắp đã được chứng minh. Việc hủy lần này có thể do điều kiện cụ thể của chuyến bay; khi chưa có giải thích chính thức, mọi suy đoán đều chỉ là suy đoán.
Starlink V3: vì sao cần Starship
Mỗi lần phóng Starlink V3 bổ sung khoảng 1 terabit dung lượng, gấp chừng 10 lần một lần phóng V2. Chòm vệ tinh hiện có hơn 11.000 vệ tinh trên quỹ đạo. Ba vệ tinh V3 trong đợt này mang camera để quay lại Ship sau khi tách, giúp đánh giá tấm chắn nhiệt và phần cứng. Vì các đợt V3 đều đi trên Starship, tiến độ của tên lửa này gắn trực tiếp với tốc độ nâng cấp mạng Starlink.
Người dùng Việt quan tâm Internet vệ tinh có thể đọc thêm phân tích Starlink tại Việt Nam: cơ hội và giới hạn để hiểu dung lượng tăng trên quỹ đạo có ý nghĩa gì với thị trường trong nước.
Gói thầu 10 tỷ USD của NASA
Theo VnExpress ngày 13/11, NASA chọn tám công ty, trong đó có SpaceX, Blue Origin và Lockheed Martin Space, đủ điều kiện tranh các nhiệm vụ trong chương trình Dịch vụ tải trọng thương mại lên Mặt Trăng (CLPS) trong thập kỷ tới, tổng giá trị 10 tỷ USD. Phạm vi gồm chế tạo, vận hành tàu đổ bộ chở công cụ khoa học, công nghệ và hạ tầng. Chưa có công ty nào được trao toàn bộ gói thầu. Trước đó NASA đã chi tổng cộng 1,3 tỷ USD cho Blue Origin, Impulse Space và Arrow Science and Technology trong các nhiệm vụ riêng.
| Giai đoạn căn cứ Mặt Trăng | Thời gian | Nội dung |
|---|---|---|
| Thăm dò | Từ 2029 | Xe robot khảo sát cực nam Mặt Trăng tìm vị trí |
| Xây dựng | 2029–2032 | Hệ thống điện, vận chuyển hàng, mạng liên lạc |
| Hoàn thiện | Sau 2032 | Không gian sống cho phi hành gia, nghiên cứu dài hạn |
Nguồn: lộ trình NASA theo Fortune, VnExpress dẫn lại ngày 13/11/2026. NASA cũng đã chọn Starship phóng vệ tinh thử nghiệm công nghệ liên lạc vào năm 2028.
Nhà máy AI trên Mặt Trăng: tầm nhìn hay viễn tưởng
Trong hồ sơ S-1 nộp trước khi niêm yết cổ phiếu ở mức định giá 1.770 tỷ USD, SpaceX mô tả kế hoạch xây nhà máy trên Mặt Trăng sản xuất vệ tinh AI từ nguyên liệu tại chỗ, chỉ chip là chở từ Trái Đất lên. Musk thừa nhận nhà máy vận hành bằng robot nghe như khoa học viễn tưởng nhưng cho rằng điều đó sẽ xảy ra. Hãng còn đề xuất máy phóng điện từ để đưa vệ tinh lên quỹ đạo không cần tên lửa.
Logic phía sau: trung tâm dữ liệu AI trên mặt đất tiêu tốn điện năng khổng lồ, trong khi không gian có năng lượng Mặt Trời gần như liên tục. Giáo sư Patrick Suermann (Đại học Texas A&M) chỉ ra trọng lực yếu của Mặt Trăng giúp chi phí nhiên liệu phóng thấp hơn so với từ Trái Đất. Mặt khác, những con số Musk đưa ra, như mở rộng AI ngoài không gian gấp nghìn lần nền kinh tế Trái Đất, là tuyên bố của doanh nhân chứ chưa có cơ sở kiểm chứng.
Mốc tiếp theo đáng theo dõi
- Kết quả thu hồi Ship chuyến 15: nếu thành công, chi phí mỗi lần phóng có thể giảm mạnh nhờ tái sử dụng cả hai tầng.
- Thử nghiệm Starship cùng tàu Orion và phi hành đoàn Artemis III trên quỹ đạo Trái Đất, dự kiến mùa hè 2027.
- Mục tiêu 10.000 lần phóng Starship mỗi năm vào 2030 mà SpaceX đặt ra.
- Phân bổ nhiệm vụ cụ thể trong gói CLPS 10 tỷ USD.
Với doanh nghiệp đang tính bài toán hạ tầng tính toán, cuộc đua đưa trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo còn rất xa; các lựa chọn thực tế vẫn là đám mây mặt đất, như bài điện toán đám mây cho chuyển đổi số đã phân tích.
Với người theo dõi từ Việt Nam, các chuyến bay Starship thường được SpaceX phát trực tiếp trên trang chính thức và mạng xã hội của hãng, rơi vào sáng sớm theo giờ Hà Nội. Thông tin chính xác nhất về kết quả thu hồi tàu luôn là thông báo của SpaceX sau chuyến bay, không phải các đoạn clip cắt ghép lan truyền.
Câu hỏi thường gặp
Starship chuyến 15 phóng lúc mấy giờ theo giờ Việt Nam?
Starship cất cánh lúc 16h47 ngày 13/11/2026 giờ Texas, tương đương 5h47 sáng 14/11 giờ Hà Nội, từ cơ sở Starbase ở nam Texas.
Vì sao SpaceX không gắp tầng đẩy Super Heavy lần này?
SpaceX chưa công bố lý do. Tầng đẩy được cho hạ cánh có kiểm soát xuống Vịnh Mexico khoảng 6,5 phút sau khi phóng.
SpaceX đã thắng gói thầu 10 tỷ USD của NASA chưa?
Chưa. SpaceX là một trong tám công ty đủ điều kiện cạnh tranh các nhiệm vụ trong chương trình CLPS. Các hợp đồng cụ thể sẽ được phân bổ dần trong thập kỷ tới.
Starlink V3 khác V2 thế nào?
Mỗi lần phóng V3 bằng Starship bổ sung khoảng 1 terabit dung lượng, gấp khoảng 10 lần một lần phóng V2. Hai đợt V3 gần nhất đều được phóng bằng Starship.
