- Tháng 11/2020, Apple ra mắt chip M1 trên MacBook Air, MacBook Pro 13 inch và Mac mini, mở đầu việc thay chip Intel.
- Bí quyết của Apple Silicon là SoC tích hợp, bộ nhớ hợp nhất, nhân lai và lớp chuyển dịch Rosetta 2.
- Apple mở rộng sang modem (C1, C1X) và chip kết nối không dây N1, giảm phụ thuộc Qualcomm.
- Đổi lại, người dùng không nâng cấp được RAM, SSD và chi phí sửa chữa cao, nên cần chọn cấu hình đủ dùng ngay từ đầu.
Từ năm 2020, Apple bắt đầu thay chip Intel trong máy Mac bằng chip tự thiết kế Apple Silicon, mở đầu với M1. Kết quả là những chiếc MacBook vừa mạnh, vừa mát, vừa có thời lượng pin dài vượt trội so với thế hệ trước, buộc cả ngành PC phải thay đổi. Sau Mac, Apple tiếp tục "tự lực cánh sinh" ở modem di động và chip kết nối không dây. Chiến lược này giúp Apple kiểm soát trải nghiệm, giảm phụ thuộc đối tác, nhưng cũng có cái giá riêng cho người dùng.
Nền móng từ iPhone
Hành trình chip nhà làm không bắt đầu từ năm 2020. Apple mua lại công ty thiết kế chip P.A. Semi năm 2008 và ra mắt chip A4 trên iPad và iPhone 4 năm 2010. Qua từng thế hệ, chip A-series trên iPhone liên tục dẫn đầu về hiệu năng trên mỗi watt trong thế giới di động. Đến cuối thập niên 2010, chip iPhone đã đủ mạnh để so sánh với một số chip laptop, mở ra câu hỏi: tại sao Mac vẫn dùng Intel?
Vì sao Apple chia tay Intel?
- Intel chậm tiến trình: Intel gặp khó kéo dài khi chuyển sang tiến trình sản xuất mới, khiến các thế hệ CPU cải tiến chậm, nóng và tốn điện.
- Thiết kế bị phụ thuộc: lộ trình sản phẩm Mac phải chờ lịch ra mắt chip của Intel.
- Thống nhất hệ sinh thái: dùng chung kiến trúc ARM với iPhone, iPad giúp ứng dụng di chuyển giữa các thiết bị dễ hơn.
- Kiểm soát lợi nhuận: tự thiết kế chip giúp Apple tối ưu chi phí và tạo khác biệt sản phẩm.
M1 và cú sốc năm 2020
Tháng 11 năm 2020, Apple ra mắt MacBook Air, MacBook Pro 13 inch và Mac mini dùng M1. Chiếc MacBook Air không cần quạt nhưng vẫn mạnh hơn nhiều laptop Intel cùng tầm, pin dùng cả ngày làm việc. Điểm then chốt gồm:
- Hệ thống trên chip (SoC): CPU, GPU, NPU, bộ xử lý hình ảnh, bộ điều khiển bảo mật nằm chung một chip.
- Bộ nhớ hợp nhất: CPU và GPU dùng chung một vùng nhớ tốc độ cao, giảm sao chép dữ liệu.
- Kiến trúc nhân lai: nhân hiệu năng cao cho tác vụ nặng, nhân tiết kiệm điện cho tác vụ nhẹ.
- Rosetta 2: lớp chuyển dịch giúp ứng dụng viết cho Intel chạy trên Apple Silicon với hiệu năng tốt, làm quá trình chuyển đổi êm ái.
Apple hoàn tất chuyển đổi toàn bộ dòng Mac sang chip nhà làm vào năm 2023 với Mac Pro. Các thế hệ M2, M3, M4 và M5 (công bố tháng 10 năm 2025, tiến trình 3nm thế hệ ba) tiếp tục cải thiện hiệu năng, đồ họa và khả năng xử lý AI.


Không chỉ CPU: modem và chip kết nối
Trong nhiều năm, iPhone dùng modem di động của Qualcomm. Apple mua lại mảng modem của Intel năm 2019 và sau nhiều năm phát triển, ra mắt modem C1 trên iPhone 16e năm 2025. Cuối năm đó, iPhone Air dùng modem C1X và chip kết nối không dây N1 do Apple thiết kế, hỗ trợ Wi-Fi 7, Bluetooth 6 và Thread. Mục tiêu là kiểm soát toàn bộ "bộ não" và "giác quan kết nối" của thiết bị. Với Qualcomm, đây là thách thức lớn, như được phân tích trong bài Qualcomm và chip di động.
Tác động tới cả ngành công nghệ
Thức tỉnh thế giới PC
Thành công của M1 chứng minh chip ARM có thể làm laptop mạnh và tiết kiệm điện. Microsoft và Qualcomm đẩy mạnh Windows trên ARM, Intel và AMD tập trung cải thiện hiệu quả năng lượng. Cuộc so tài giữa các nền tảng laptop mới như Snapdragon X Elite và Lunar Lake phần nào là hệ quả của cú hích từ Apple.
Nhà phát triển phần mềm
Các hãng phần mềm lớn đều phát hành bản gốc cho Apple Silicon. Ứng dụng iPhone, iPad có thể chạy trên Mac. Hệ sinh thái ARM trên máy tính để bàn trưởng thành nhanh hơn dự kiến.
Chuỗi cung ứng
Apple trở thành một trong những khách hàng lớn nhất của TSMC, thường được ưu tiên tiếp cận tiến trình sản xuất mới nhất. Điều này vừa là lợi thế cạnh tranh, vừa là điểm phụ thuộc vào một nhà sản xuất duy nhất.
Cái giá người dùng phải trả
| Lợi ích | Đánh đổi |
|---|---|
| Hiệu năng cao, pin lâu, máy mát | Không nâng cấp được RAM, SSD sau khi mua |
| Tối ưu phần cứng và phần mềm | Chi phí sửa chữa cao khi hỏng bo mạch |
| Ứng dụng iPhone chạy trên Mac | Không cài Windows trực tiếp như máy Intel |
| Hỗ trợ AI trên thiết bị tốt | Giá nâng cấp cấu hình khi mua khá cao |
Thiết kế tích hợp chặt chẽ chính là lý do sửa MacBook đắt đỏ, như bài vì sao sửa MacBook đắt phân tích. Người mua nên chọn dung lượng RAM và bộ nhớ đủ dùng lâu dài ngay từ đầu.
Lời khuyên khi chọn Mac chip Apple
- Nhu cầu văn phòng, học tập: máy chip M cơ bản đã rất mạnh, ưu tiên RAM đủ cho đa nhiệm.
- Đồ họa, dựng phim, lập trình nặng: cân nhắc dòng Pro, Max với nhiều nhân GPU và RAM lớn hơn.
- Muốn chạy AI cục bộ: RAM là yếu tố quan trọng nhất vì mô hình cần nằm trong bộ nhớ hợp nhất.
- Kiểm tra phần mềm chuyên ngành có hỗ trợ macOS và Apple Silicon trước khi mua.
Tương lai của chiến lược "nhà làm"
Một điểm ít được nhắc đến là bảo mật: việc tích hợp vùng an toàn (Secure Enclave) ngay trong chip giúp mã hóa dữ liệu, bảo vệ Touch ID và khóa khởi động an toàn được thiết kế đồng bộ với hệ điều hành từ đầu, thay vì phải phối hợp giữa nhiều nhà cung cấp linh kiện khác nhau.
Apple đang mở rộng chip tự thiết kế sang máy chủ cho dịch vụ AI đám mây, thiết bị đeo, kính thực tế hỗn hợp. Mỗi lĩnh vực mới đều theo cùng công thức: kiểm soát silicon để kiểm soát trải nghiệm. Thành công từ năm 2020 cho thấy công thức này hiệu quả, nhưng cũng đặt Apple trước trách nhiệm lớn hơn: khi tự làm mọi thứ, mọi điểm yếu cũng thuộc về chính mình.
Câu hỏi thường gặp
Chip Apple M1 có còn đủ dùng hiện nay không?
Với nhu cầu văn phòng, học tập, chỉnh ảnh cơ bản, máy M1 vẫn rất ổn. Hạn chế chính là RAM trên một số cấu hình thấp và một số tính năng mới có thể yêu cầu chip đời sau.
Mac chip Apple có cài được Windows không?
Không cài trực tiếp như máy Intel bằng Boot Camp. Người dùng có thể chạy Windows phiên bản ARM qua phần mềm ảo hóa, phù hợp với nhiều ứng dụng văn phòng nhưng có thể gặp hạn chế với game và phần mềm cần driver đặc thù.
Apple có tự sản xuất chip không?
Apple tự thiết kế nhưng không tự sản xuất. Chip Apple Silicon được sản xuất chủ yếu bởi TSMC theo thiết kế của Apple.
Modem C1 của Apple có tốt bằng Qualcomm không?
Các đánh giá ban đầu cho thấy modem C1 hoạt động ổn định và tiết kiệm điện, nhưng chưa hỗ trợ đầy đủ một số công nghệ như 5G sóng milimet. Thế hệ kế tiếp C1X trên iPhone Air được Apple công bố nhanh hơn C1 tới gấp đôi và tiết kiệm điện hơn.



